Spis treści
„Jaką wydajność musi mieć zbiornik i pompa pod tryskacze?” — to pytanie pada na każdym projekcie SUG wodnego, a odpowiedź nie zaczyna się od litrów, tylko od klasy zagrożenia pożarowego. Norma PN-EN 12845+A1:2020-05 porządkuje to w sposób, który determinuje całą hydraulikę: najpierw klasyfikujesz przestrzeń, potem z tablicy odczytujesz intensywność zraszania i powierzchnię działania, a dopiero te dwie liczby dają wymagany przepływ i pojemność źródła wody. Pomyłka na pierwszym kroku propaguje się na cały projekt.
Trzy klasy zagrożenia — punkt startu każdego projektu
PN-EN 12845 dzieli chronione przestrzenie na trzy podstawowe klasy (pkt 6.2):
- LH (małe zagrożenie) — przestrzenie o małym obciążeniu ogniowym i małej palności, bez pojedynczego pomieszczenia większego niż 126 m² o odporności ogniowej mniejszej niż 30 minut. W praktyce: szkoły, biura, hotele o niskiej palności wyposażenia.
- OH (średnie zagrożenie) — materiały o średniej palności i średnim obciążeniu ogniowym. Klasa podzielona na cztery grupy: OH1–OH4, rosnące z palnością procesu (od lekkiej produkcji po przetwórstwo z folią i tworzywami).
- HH (duże zagrożenie) — z rozróżnieniem na HHP (produkcja/przetwarzanie, grupy HHP1–HHP4) i HHS (składowanie, gdy wysokość przekracza progi z pkt 6.2.2).
Co to oznacza w praktyce: klasa nie jest kwestią uznaniową. Załącznik A normy podaje listy przykładowych zastosowań, a w przypadkach granicznych (norma sama to zaleca w uwadze) klasę uzgadnia się z jednostką upoważnioną. Zaniżenie klasy to najczęstszy i najdroższy błąd — instalacja nie podoła pożarowi, dla którego ją wykonano.
Składowanie zmienia regułę gry
Jeżeli przestrzeń produkcyjną zakwalifikowano do OH4, to powiązaną przestrzeń składowania traktuje się już jak HHS. Składowanie w obrębie OH1–OH3 jest dopuszczone tylko warunkowo: ochrona całego pomieszczenia projektowana minimum jak dla OH3, blok składowania maks. 50 m² z przejściami nie węższymi niż 2,4 m i z zachowaniem maksymalnych wysokości z Tablicy 1 (Kategoria I — 4,0 m wolnostojąco, malejąco do 1,2 m dla Kategorii IV). Przekroczenie wysokości natychmiast przerzuca obiekt w reżim HHS, z osobną metodyką doboru (pkt 7.2).
Tablica 3 — serce doboru: intensywność i powierzchnia działania
Dwa parametry projektowe rządzą hydrauliką: projektowa intensywność zraszania (mm/min, czyli warstwa wody na minutę na metr kwadratowy) oraz powierzchnia działania (umowna powierzchnia, dla której zakłada się jednoczesne zadziałanie tryskaczy). Tablica 3 PN-EN 12845 wiąże je z klasą:
| Klasa | Intensywność [mm/min] | Pow. działania — wodne [m²] | Pow. działania — powietrzne/mieszane [m²] |
|---|---|---|---|
| LH | 2,25 | 84 | nie dopuszcza się (stosować OH1) |
| OH1 | 5,0 | 72 | 90 |
| OH2 | 5,0 | 144 | 180 |
| OH3 | 5,0 | 216 | 270 |
| OH4 | 5,0 | 360 | nie dopuszcza się (stosować HHP1) |
| HHP1 | 7,5 | 260 | 325 |
| HHP2 | 10,0 | 260 | 325 |
| HHP3 | 12,5 | 260 | 325 |
Co to oznacza w praktyce: w klasach OH intensywność jest stała (5,0 mm/min), a rośnie powierzchnia działania — projektant „rozlewa” tę samą gęstość na coraz większy obszar, co podnosi wymagany przepływ. W HHP odwrotnie: powierzchnia stoi na 260 m², a rośnie intensywność. Zwróć też uwagę na kolumnę dla urządzeń powietrznych/mieszanych — powierzchnię działania powiększa się tam o ok. 25–25%, bo opóźnienie wypchnięcia powietrza z rurociągu pozwala pożarowi otworzyć więcej tryskaczy zanim popłynie woda. HHP4 wykracza poza zakres normy (wymaga urządzeń zraszaczowych i indywidualnej analizy).
Od parametrów do zasilania wodą
Intensywność i powierzchnia działania przekładają się wprost na wymagany przepływ, a klasa decyduje o czasie działania zasilania wodą (pkt 8.1.1):
- LH — 30 min
- OH — 60 min
- HHP i HHS — 90 min
To czas, przez który źródło wody musi utrzymać ciśnienie i natężenie dla najbardziej niekorzystnej hydraulicznie powierzchni działania. Iloczyn przepływu i czasu wyznacza użyteczną pojemność zbiornika — i dlatego błąd w klasie to nie kosmetyka, lecz różnica w metrach sześciennych zapasu wody i mocy pompowni. Dla orientacji norma podaje też minimalne natężenia kontrolne: sekcja LH — 225 l/min, sekcja OH — 1000 l/min.
Co to oznacza w praktyce: zbiornik i pompownia są pochodną klasy, nie odwrotnie. Próba „dopasowania” klasy do dostępnego zbiornika to odwrócenie logiki normy i prosta droga do nieuzgodnienia projektu.
Co nowego: konwergencja z NFPA
Obowiązuje PN-EN 12845+A1:2020-05, ale trwają prace nad kolejną edycją EN 12845, której rozwiązania coraz bardziej zbliżają się do amerykańskiej NFPA 13. W praktyce projektowej oznacza to rosnącą wagę kategoryzacji składowania, układów ESFR i precyzyjniejszego ujęcia przeszkód w rozkładzie wody. Warto śledzić finalizację nowej edycji — przy obiektach magazynowych high-bay to ona zdefiniuje punkt odniesienia na najbliższe lata.
Jak zlecić projekt lub weryfikację instalacji tryskaczowej
W ppoz-online.pl weryfikujemy dobór klasy zagrożenia, kompletność założeń hydraulicznych i zgodność z PN-EN 12845 na etapie projektu — zanim błąd klasy zamrozi pieniądze w źle dobranej pompowni. Pracujemy zdalnie, na terenie całej Polski: przesyłasz dokumentację, my robimy bezpłatną wstępną weryfikację i wskazujemy, co wymaga korekty.
Zobacz, jak wyglądają uzgodnienia PPOŻ, albo od razu Skontaktuj się z nami — odeślij rzut i opis funkcji, a wrócimy z konkretną oceną klasy i parametrów zasilania wodą.
Tagi:
Damian Kubera
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP od 2015 r.
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.