W skrócie
- Zbiornik jest wymagany, gdy sieć wodociągowa nie zapewnia wydajności wymaganej w § 5 rozporządzenia MSWiA z 24 lipca 2009 r.
- Pojemność liczy się z wzoru: 10 m3 zapasu na każdy brakujący 1 dm3/s wydajności wodociągu, nie mniej niż 50 m3
- PN-B-02857:2017 dokłada wymagania na czas poboru, wydajność ssania i lokalizację, których sam bilans wody nie obejmuje
Spis treści
„Czy przy takiej wydajności wodociągu na pewno muszę stawiać zbiornik przeciwpożarowy?” To pytanie słyszę przy niemal każdym projekcie poza dużym miastem. Odpowiedź brzmi: tak, gdy sieć nie daje wymaganej ilości wody do zewnętrznego gaszenia pożaru, uzupełnienie zbiornikiem jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu, nie opcją do rozważenia.
Kiedy sieć wodociągowa nie wystarcza
Podstawą jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 124, poz. 1030, z późn. zm.). Zgodnie z § 4 ust. 5, jeżeli zasoby wody dostarczanej wodociągiem nie zapewniają ilości wymaganej do celów przeciwpożarowych, w odległości nie większej niż 250 m od skrajnej zabudowy lub chronionego obiektu wykonuje się co najmniej jedno uzupełniające źródło wody. Może to być studnia o wydajności minimum 10 dm3/s, punkt czerpania przy zbiorniku naturalnym lub sztucznym, albo przeciwpożarowy zbiornik wodny spełniający wymagania Polskiej Normy.
W praktyce dla obiektów kubaturowych to właśnie zbiornik jest rozwiązaniem najczęściej wybieranym. Nie wymaga cieku wodnego o stałym przepływie ani studni o potwierdzonej, mierzonej wydajności.
Ile wody musi być w zbiorniku
§ 5 ust. 1 rozporządzenia ustala punkt wyjścia dla budynków użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego. Budynek o kubaturze brutto do 5000 m3 i powierzchni wewnętrznej do 1000 m2 wymaga 10 dm3/s z jednego hydrantu 80 mm albo 100 m3 zapasu wody w zbiorniku. Dla obiektów większych próg rośnie do 20 dm3/s z dwóch hydrantów albo 200 m3.
Kluczowy dla tematu artykułu jest jednak § 5 ust. 2. Gdy wodociąg nie daje pełnej wymaganej ilości wody, brakującą wydajność uzupełnia się zbiornikiem wg prostego przelicznika: 10 m3 zapasu wody na każdy brakujący 1 dm3/s wydajności wodociągu, jednak nie mniej niż 50 m3. Przy niedoborze rzędu 5 dm3/s zbiornik musi mieć co najmniej 50 m3, a przy niedoborze 15 dm3/s już 150 m3, niezależnie od tego, ile wody sieć faktycznie dostarcza.
Wymagania konstrukcyjne z PN-B-02857
Sama pojemność to dopiero połowa zadania. Norma PN-B-02857:2017 (zastąpiła wersję z 1982 r.) precyzuje, jak zbiornik ma działać w praktyce:
- minimalna pojemność użyteczna zbiornika to 50 m3, niezależnie od wyniku z przelicznika § 5 ust. 2,
- pobór wody musi być możliwy przez czas nie krótszy niż obliczeniowy czas trwania pożaru, jednak nie krócej niż 2 godziny,
- studzienka ssawna i przewód ssawny muszą zapewniać jednoczesny pobór z wydajnością co najmniej 1200 dm3/min,
- co najmniej dwie trzecie pojemności użytkowej powinno znajdować się powyżej 1 m nad poziomem stanowiska czerpania wody,
- zbiornik musi mieć zabezpieczenie zapasu wody przed zamarzaniem przez cały okres eksploatacji.
Co to oznacza w praktyce projektowej. Sam bilans „ile brakuje wody” nie wystarczy, trzeba jeszcze sprawdzić geometrię zbiornika (głębokość, najniższy użyteczny poziom wody) i dojazd do stanowiska czerpania. To one decydują, czy pojemność obliczeniowa będzie faktycznie dostępna dla pompy pożarniczej w chwili pożaru.
Dla porównania: jak liczy to NFPA 22
Warto znać punkt odniesienia spoza polskiego systemu. Amerykańska norma NFPA 22:2023 nie operuje stałym przelicznikiem, tylko iloczynem wymaganego natężenia przepływu i czasu trwania pożaru właściwego dla chronionej instalacji, typowo 30 minut dla lekkiego zagrożenia w systemie tryskaczowym. Do wyniku dolicza się rezerwę konstrukcyjną między poziomem czujnika napełniania a poziomem przewodu ssawnego, żeby pompa nie zassała powietrza przy niskim stanie wody. Filozofia jest podobna do polskiej: liczy się nie sam bilans matematyczny, tylko realnie dostępny zapas wody w chwili pożaru.
Częste błędy przy doborze zbiornika
Najczęściej widzę dwa problemy. Pierwszy: inwestor liczy pojemność z § 5 ust. 2, ale pomija minimum 50 m3 z PN-B-02857, gdy niedobór wydajności wodociągu jest niewielki. Drugi, poważniejszy, to sytuacja, w której projekt zakłada pojemność poprawną liczbowo, ale nie sprawdza czasu poboru (2 godziny) ani wydajności studzienki ssawnej (1200 dm3/min). Zbiornik na papierze wystarcza, w praktyce nie odda wody z wymaganą szybkością.
Jak zlecić weryfikację
W ppoz-online.pl sprawdzam zdalnie, czy dobrana pojemność zbiornika przeciwpożarowego i jego lokalizacja spełniają rozporządzenie MSWiA oraz PN-B-02857, niezależnie od tego, w jakim mieście powstaje projekt. Wystarczy przesłać PZT i bilans wodny, pierwsza weryfikacja jest bezpłatna. Zamów uzgodnienia PPOŻ albo Skontaktuj się z nami.
Tagi:
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP nr 619/2015
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.