W skrócie
- Klapa odcinająca musi mieć klasę EI co najmniej równą klasie oddzielenia pożarowego, przez które przechodzi przewód
- PN-EN 15650:2010 wymaga zamknięcia klapy w czasie do 2 minut (EN 1366-2) i określa oznaczenie typu EI 60 (v e) S
- Badanie ogniowe wg ISO 10294-1 prowadzi się na krzywej standardowej ISO 834-1, z różnicą ciśnień 300 Pa na zamkniętej klapie
Spis treści
„Mam przewód wentylacyjny REI 120 przechodzący przez strop, więc klapa może być EI 60?” Nie może. Klasa odporności ogniowej przewodu przy przejściu przez oddzielenie pożarowe jest tyle warta, ile klasa klapy, która go odcina, a klapa musi odpowiadać klasie samego oddzielenia, nie klasie przewodu.
Dlaczego klapa decyduje o całym przejściu
Przewód wentylacyjny prowadzony przez strefę pożarową inną niż jego własna musi mieć na przejściu przez element oddzielenia pożarowego zabezpieczenie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż klasa tego elementu. W praktyce zabezpieczeniem jest właśnie klapa odcinająca: zamyka przewód w chwili pożaru, zanim ogień i dym przejdą do sąsiedniej strefy przez sam kanał wentylacyjny. Jeśli ściana ma klasę EI 120, a klapa tylko EI 60, przejście przestaje spełniać wymaganą klasę, niezależnie od tego, jak solidny jest sam przewód po obu stronach.
Klasyfikacja wg PN-EN 15650
Norma PN-EN 15650:2010 „Wentylacja budynków. Przeciwpożarowe klapy odcinające montowane w przewodach” jest normą zharmonizowaną, podstawą do oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych oraz znakowania CE. Klapę klasyfikuje się i oznacza zgodnie z EN 13501-3: deklarowana jest klasa szczelności ogniowej „E” albo klasa szczelności i izolacyjności „EI”. Pełne oznaczenie typu wygląda np. tak: EI 60 (v e) S, gdzie „v” i „h” wskazują kierunek montażu (pionowy/horyzontalny), a dopisek „S” oznacza dodatkowe spełnienie zaostrzonego wymagania dotyczącego przecieku powietrza na zamkniętej klapie.
Co to oznacza w praktyce doboru: dokumentacja projektowa musi podawać pełne oznaczenie klapy, nie tylko liczbę minut. Klapa EI 60 bez litery „S” i bez wskazania kierunku montażu nie potwierdza, że nadaje się do konkretnego zastosowania w projekcie, nawet jeśli liczba klasy zgadza się z wymaganiem przegrody.
Czas zamknięcia i czujnik topikowy
PN-EN 15650 nie pozwala na dowolnie długą reakcję klapy na pożar. § 4.2.1.3 normy wymaga, aby czas zamknięcia (response delay) klapy był zgodny z badaniem wg EN 1366-2:1999, pkt 10.4.6, a limit czasowy wynosi 2 minuty od momentu zadziałania czujnika. Temperatura zadziałania i obciążalność elementu termoczułego (czujnika topikowego) są weryfikowane wg ISO 10294-4:2001, pkt 4.2.
W praktyce najczęstszym błędem na odbiorze nie jest sama klasa klapy, tylko sterowanie: klapa z czujnikiem topikowym 72°C reaguje wyłącznie na lokalny wzrost temperatury w kanale, czyli dopiero gdy pożar już się rozwinął w jej pobliżu. Tam, gdzie klapa ma zamykać się na sygnał z systemu sygnalizacji pożarowej (np. po detekcji dymu w chronionym pomieszczeniu, zanim temperatura w kanale wzrośnie), wymagany jest siłownik elektryczny ze sprzężeniem do centrali SSP, nie sam wyzwalacz termiczny. Projekt scenariusza pożarowego powinien jasno rozstrzygać, które przejścia wymagają sterowania z SSP, a które mogą pozostać na samym wyzwalaczu termicznym.
Badanie ogniowe wg ISO 10294-1
Badania typu, na podstawie których nadaje się klasę EI, prowadzi się wg serii ISO 10294. Część 1 opisuje metodę: klapa montowana jest w przewodzie łączącym, a próbę prowadzi się na krzywej standardowej temperatura-czas zgodnej z ISO 834-1, z pomiarem szczelności przy stałej różnicy ciśnień 300 Pa na zamkniętej klapie (dla zastosowań szczególnych dopuszcza się wyższe podciśnienia). Dodatkowo trwałość działania sprawdza się cyklami otwarcie-zamknięcie: średni czas pojedynczego przejazdu skrzydła nie może przekroczyć 120 s, żeby potwierdzić, że mechanizm pozostaje sprawny po wielokrotnym użyciu, nie tylko przy pierwszym teście.
Dla projektanta to oznacza, że certyfikat klapy warto sprawdzić pod kątem konkretnej konfiguracji montażu: pionowej czy horyzontalnej, w ścianie czy w stropie, z izolacją przewodu czy bez. Badanie wykonane dla jednej konfiguracji nie rozszerza się automatycznie na inną, nawet gdy producent deklaruje tę samą klasę EI w karcie katalogowej.
Co się zmienia: notyfikacja i rewizja normy
CNBOP-PIB rozszerzyło w ostatnim czasie zakres swojej notyfikacji o certyfikację klap przeciwpożarowych wg EN 15650:2010, co oznacza więcej krajowych jednostek uprawnionych do wydawania certyfikatów stałości właściwości użytkowych dla tego wyrobu. Równolegle na poziomie CEN trwają prace nad nową wersją normy (prEN 15650), choć na dzień publikacji tego artykułu nie weszła ona jeszcze w życie jako obowiązująca. Do czasu formalnego zastąpienia obowiązuje PN-EN 15650:2010 i do niej odnoszą się bieżące deklaracje właściwości użytkowych.
Jak zlecić weryfikację
W ppoz-online.pl sprawdzam zdalnie, czy dobrana klasa klap odcinających odpowiada klasie przegrody, przez którą przechodzi przewód, oraz czy sposób sterowania (czujnik topikowy albo sprzężenie z SSP) jest zgodny ze scenariuszem pożarowym obiektu. Wystarczy przesłać projekt wentylacji i część opisową ochrony ppoż, pierwsza weryfikacja jest bezpłatna. Zamów uzgodnienia PPOŻ albo Skontaktuj się z nami.
Tagi:
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP nr 619/2015
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.