W skrócie
- Strefa pożarowa to przestrzeń budynku oddzielona przegrodami o określonej odporności ogniowej.
- Dopuszczalna powierzchnia strefy zależy od kategorii obiektu, klasy odporności i liczby kondygnacji.
- Garaż, kotłownia i archiwum muszą zawsze stanowić odrębne strefy pożarowe.
Spis treści
Pojęcie strefy pożarowej jest jednym z fundamentalnych w projektowaniu obiektów budowlanych pod kątem bezpieczeństwa pożarowego. Poprawne wyznaczenie stref wpływa na klasę odporności ogniowej budynku, dopuszczalne materiały wykończeniowe, konieczność stosowania systemów gaśniczych oraz wiele innych wymagań.
Czym jest strefa pożarowa?
Strefa pożarowa to przestrzeń wydzielona w sposób uniemożliwiający przez określony czas przejście ognia do sąsiednich stref. Wydzielenie realizuje się przez:
- Przegrody oddzielenia pożarowego: ściany i stropy o wymaganej klasie odporności ogniowej (REI)
- Drzwi i okna przeciwpożarowe - o odpowiedniej klasie szczelności (E) i izolacyjności ogniowej (I)
- Odległości zewnętrzne, istotne w przypadku obiektów wolnostojących
Ideą strefy pożarowej jest ograniczenie obszaru, na którym pożar może się swobodnie rozprzestrzeniać. Mniejsza strefa = mniejsze straty = większe szanse na bezpieczną ewakuację i skuteczną akcję gaśniczą.
Podstawa prawna - Warunki Techniczne
Wymagania dotyczące stref pożarowych określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (z późniejszymi zmianami).
Kluczowe parametry stref definiuje dział VI rozporządzenia: Bezpieczeństwo pożarowe.
Klasy odporności pożarowej budynków
Budynki dzieli się na 5 klas odporności pożarowej (od najwyższej do najniższej):
| Klasa | Opis |
|---|---|
| A | Najwyższe wymagania - budynki WW (wysokie > 25 m) kategorii ZL I, ZL II, ZL IV |
| B | Wysokie wymagania - budynki SW (12-25 m) |
| C | Średnie wymagania - budynki niskie kategorii ZL |
| D | Niższe wymagania - budynki parterowe i niskie PM |
| E | Najniższe wymagania - niskie budynki PM o małej gęstości obciążenia ogniowego |
Klasa odporności pożarowej przekłada się na wymaganą odporność ogniową poszczególnych elementów konstrukcyjnych i oddzielenia pożarowego.
Dopuszczalne powierzchnie stref pożarowych
Maksymalna powierzchnia strefy pożarowej zależy od:
- Kategorii zagrożenia ludzi (ZL I-V) lub przeznaczenia (PM, IN)
- Klasy odporności pożarowej budynku
- Zastosowania stałych urządzeń gaśniczych (SUG), co zwiększa dopuszczalną powierzchnię
Strefy pożarowe w budynkach ZL (zagrożenia ludzi)
Dla budynków kategorii ZL powierzchnia strefy pożarowej na jednej kondygnacji:
- ZL I (aula, sala kinowa > 50 osób): 5 000 m² (z SUG: 10 000 m²)
- ZL II (szpitale, żłobki): 2 500 m² (z SUG: 5 000 m²)
- ZL III (biura, sklepy, hotele): 5 000 m² (z SUG: 10 000 m²)
- ZL IV (mieszkania wielorodzinne): 6 000 m² (z SUG: 12 000 m²)
Strefy pożarowe w budynkach PM (produkcja i magazyny)
Dla budynków produkcyjnych i magazynowych dopuszczalna powierzchnia strefy zależy od gęstości obciążenia ogniowego (MJ/m²):
- Do 500 MJ/m²: 10 000 m²
- 500-1000 MJ/m²: 5 000 m²
- 1000-2000 MJ/m²: 2 500 m²
- Powyżej 4000 MJ/m² to 1 000 m²
SUG może dwukrotnie zwiększyć dopuszczalną powierzchnię.
Oddzielenie pożarowe - wymagania dla przegród
Ściana lub strop wydzielający strefę pożarową musi mieć klasę odporności ogniowej odpowiednią dla klasy budynku.
Przykładowe wymagania:
| Element | Klasa A | Klasa B | Klasa C |
|---|---|---|---|
| Ściana oddzielenia pożarowego | REI 240 | REI 120 | REI 60 |
| Strop oddzielenia pożarowego | REI 120 | REI 60 | REI 30 |
| Drzwi w ścianie oddzielenia | EI 60 | EI 30 | EI 30 |
Kiedy konieczne jest wydzielenie dodatkowej strefy?
Niezależnie od dopuszczalnych powierzchni, wydzielenie osobnej strefy jest wymagane dla:
- Garaży: zawsze osobna strefa pożarowa od pozostałej części budynku
- Kotłowni i maszynowni - powyżej określonej mocy
- Archiwów i bibliotek, ze względu na wysokie obciążenie ogniowe
- Pomieszczeń ze szczególnym zagrożeniem: magazyny chemikaliów, paliw
Najczęstsze pytania o strefy pożarowe
Jaka jest dopuszczalna powierzchnia strefy pożarowej?
Nie ma jednej liczby. Powierzchnia zależy od kategorii zagrożenia ludzi lub przeznaczenia, klasy odporności pożarowej budynku oraz tego, czy zastosowano stałe urządzenia gaśnicze. Dla kondygnacji w budynkach ZL to zwykle od 2 500 m² (ZL II) do 6 000 m² (ZL IV), a zabezpieczenie SUG podwaja te wartości. W budynkach produkcyjnych i magazynowych decyduje gęstość obciążenia ogniowego: do 500 MJ/m² dopuszcza się 10 000 m², a powyżej 1000 MJ/m² już tylko 2 500 m².
Co warunki techniczne mówią o strefach pożarowych?
Podział na strefy reguluje rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Określa ono zarówno dopuszczalne powierzchnie stref, jak i wymagane klasy odporności ogniowej przegród, które te strefy rozdzielają, oraz przypadki, w których wydzielenie odrębnej strefy jest obowiązkowe niezależnie od powierzchni.
Czym są kategorie zagrożenia ludzi ZL?
To klasyfikacja budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, od której zależy dopuszczalna powierzchnia strefy. ZL I obejmuje pomieszczenia dla ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, jak aule i sale kinowe. ZL II to obiekty dla osób o ograniczonej zdolności poruszania się, czyli szpitale i żłobki. ZL III to budynki użyteczności publicznej, takie jak biura i sklepy. ZL IV to budynki mieszkalne wielorodzinne.
Które pomieszczenia zawsze wymagają odrębnej strefy?
Niezależnie od powierzchni odrębną strefę pożarową muszą stanowić między innymi garaż, kotłownia i archiwum. To wydzielenie wynika z charakteru zagrożenia w tych pomieszczeniach, a nie z przekroczenia dopuszczalnej powierzchni strefy.
Strefy pożarowe a projekt PPOŻ
Wyznaczenie stref pożarowych jest jednym z pierwszych kroków w koncepcji ochrony przeciwpożarowej obiektu. Ma bezpośredni wpływ na:
- Klasę odporności ogniowej elementów budynku
- Rodzaj i lokalizację drzwi i bram przeciwpożarowych
- Konieczność instalacji SUG lub SSP
- Liczbę i szerokość dróg ewakuacyjnych
Dlatego rzeczoznawca PPOŻ analizuje podział na strefy pożarowe już na etapie koncepcji architektonicznej. To właściwy moment, aby uniknąć kosztownych zmian na etapie pozwolenia na budowę. Weryfikacja stref jest też konieczna przy każdej zmianie sposobu użytkowania budynku, a wstępną analizę koncepcji można zlecić w ramach konsultacji ppoż. online.
Masz pytania dotyczące stref pożarowych w swoim obiekcie? Skontaktuj się ze mną przez stronę uzgodnień PPOŻ - przeprowadzę wstępną analizę bezpłatnie.
Tagi:
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP nr 619/2015
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.