Pojemność MDS a dostępność powietrza — pomijane kryterium

Krótko: pojemność miejsca doraźnego schronienia to nie jedna liczba, tylko najmniejsza z trzech. Rozporządzenie MSWiA z 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków organizowania oraz wymagań dla miejsc doraźnego schronienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 932) daje trzy niezależne kryteria — powierzchniowe, kubaturowe i dostępności powietrza — a wiążące jest to, które ogranicza liczbę osób najsilniej. Projekty niemal zawsze deklarują pojemność z powierzchni, bo to daje największą, najkorzystniejszą liczbę. Tymczasem § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a nakazuje organowi ochrony ludności uwzględnić przy ustalaniu pojemności także dostępność powietrza. I to ono bywa decydujące.

Trzy kryteria, reguła najmniejszej liczby

Pojemność mds ustala organ ochrony ludności, a nie sam projektant. Przepis nie mówi „wybierz kryterium, które ci pasuje” — daje warunki, które muszą być spełnione jednocześnie. W praktyce to znaczy: policz liczbę osób z każdego kryterium osobno, a pojemnością jest wartość najmniejsza. Deklarowanie tej najwyższej to najczęstszy błąd, który organ wychwytuje na uzgodnieniu.

Co to znaczy w praktyce: jeśli w projekcie widnieje jedna liczba „pojemność: X osób” bez pokazania, z którego kryterium wynika i dlaczego jest wiążąca, opracowanie nie wykazuje pojemności — tylko ją postuluje.

Kryterium powierzchniowe: 1,5 m² na osobę

Pierwsza liczba jest prosta: co najmniej 1,5 m² powierzchni na osobę, a dla osoby poruszającej się na wózku — 2 m². To kryterium, po które projektant sięga odruchowo, bo daje najwyższą pojemność i najłatwiej je pokazać na rzucie.

Problem w tym, że powierzchnia to najłagodniejsze z trzech kryteriów i w typowej lokalizacji mds — czyli w garażu podziemnym — prawie nigdy nie jest wiążące. Sama powierzchnia mówi, ile osób się zmieści, a nie ile osób da się utrzymać przy życiu przez wymagany czas.

Co to znaczy w praktyce: liczba osób „z metrów kwadratowych” jest górnym pułapem, a nie odpowiedzią. Trzeba ją skonfrontować z dwoma pozostałymi kryteriami, zanim trafi do projektu.

Kryterium kubaturowe: 30 m³ na osobę

Druga liczba pochodzi z § 6: 30 m³ kubatury netto na osobę, przy jednoczesnym ograniczeniu do 300 osób w jednym mds. I tu robi się nieprzyjemnie dla garaży.

Zrób prosty rachunek. Garaż podziemny ma zwykle wysokość w świetle rzędu 2,5 m. Żeby uzyskać 30 m³ na osobę przy takiej wysokości, potrzeba 12 m² podłogi na osobę — osiem razy więcej niż wynikałoby z kryterium powierzchniowego 1,5 m². Innymi słowy: w niskiej kondygnacji to kubatura, a nie powierzchnia, redukuje pojemność do ułamka liczby „z metrów”.

Co to znaczy w praktyce: deklaracja pojemności oparta na 1,5 m²/os w garażu o wysokości 2,5 m przeszacowuje liczbę osób nawet ośmiokrotnie. Kubatura netto to zwykle pierwsze kryterium, które faktycznie tnie pojemność — i pierwsze, które organ każe pokazać.

Trzecie kryterium: dostępność powietrza

Tu dochodzimy do sedna. § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a nakazuje organowi ochrony ludności uwzględnić przy ustalaniu pojemności dostępność powietrza. To kryterium bilansowe — nie geometryczne. Nie pyta „ile osób się zmieści”, tylko „ile osób da się utrzymać przy zachowaniu progów tlenu i dwutlenku węgla przez wymagany czas”.

Dla mds wolnostojącego rozporządzenie stawia wymierny warunek wyjściowy: co najmniej wentylacja grawitacyjna zapewniająca skuteczną wymianę nie mniejszą niż 3 m³/h świeżego powietrza na osobę. To dolna granica, a nie cel. Dla stref bez pewnego dopływu z zewnątrz — a garaż zaadaptowany na mds zwykle taki jest — trzeba wykazać, że przy realnym scenariuszu (praca wentylacji bytowej na zasilaniu gwarantowanym oraz jej brak) utrzymane zostaną progi z § 8: tlen ≥ 18 %, dwutlenek węgla ≤ 2,0 % przez nie krócej niż 48 godzin.

I właśnie ten bilans wyznacza trzecią, często najmniejszą liczbę osób. Ile osób strefa realnie „udźwignie” na powietrzu, zależy od strumienia świeżego powietrza, kubatury wolnej i autonomii zasilania wentylatorów — a nie od tego, ile foteli się zmieści.

Co to znaczy w praktyce: kryterium dostępności powietrza potrafi obniżyć pojemność poniżej wartości z kubatury, zwłaszcza gdy dopływ świeżego powietrza jest ograniczony albo zasilanie gwarantowane ma krótką autonomię. Pominięcie tego kryterium to najczęstsza przyczyna, dla której zadeklarowana pojemność nie broni się przed organem.

Co realnie trzeba dostarczyć organowi

Organ nie ma z czego ustalić pojemności, jeśli projekt podaje mu jedną liczbę bez wyprowadzenia. Rzetelne opracowanie pokazuje trzy liczby osób — z powierzchni, z kubatury i z bilansu powietrza — oraz wskazuje, która jest wiążąca i dlaczego. Bilans powietrza to nie zadanie dla symulacji CFD (ta odpowiada na pytania pożarowe w skali minut, nie dwudobowej), lecz dla bilansu masowego gazów oddechowych z jawnie udokumentowanymi parametrami i analizą wrażliwości na poziom aktywności.

Rozbieżność między pojemnością deklarowaną a bilansową ma tę paskudną cechę, że ujawnia się dopiero na etapie uzgodnienia — czyli tam, gdzie każda korekta rzutuje na układ, wentylację i harmonogram.

Jak zlecić analizę pojemności i wentylacji MDS

W ppoz-online.pl wykonujemy analizę pojemności oraz bilansu tlenu i dwutlenku węgla dla stref MDS jako osobne opracowanie — z pełnym wyprowadzeniem wszystkich trzech kryteriów i weryfikacją krzyżową niezależnym solverem wielostrefowym. Zakres i sposób wyceny opisaliśmy na stronie usługi: analiza wentylacji MDS. Pracujemy zdalnie, wysyłkowo, w całej Polsce — wstępna weryfikacja dokumentacji jest bezpłatna.

Jeśli planujesz mds w garażu podziemnym lub innej kondygnacji o ograniczonej wysokości, zajrzyj też do naszych uzgodnień PPOŻ albo od razu skontaktuj się z nami — sprawdzimy, które kryterium ograniczy Twoją pojemność, zanim zrobi to organ.