W skrócie
- Przepust w elemencie oddzielenia przeciwpożarowego ma mieć klasę EI równą klasie tego elementu, niezależnie od tego, że sam przepust nie jest konstrukcją nośną (§ 234 WT).
- Klasyfikacja wg PN-EN 13501-2:2023-09 rozróżnia m.in. konfigurację końców rury (U/U, C/U, U/C, C/C) i parametry złączy liniowych. Błędne dopasowanie konfiguracji do warunków w budynku podważa deklarację producenta.
- Projekt WT2026 (§ 245) rozszerza obowiązek klasyfikowania przepustu także na ściany i stropy przedsionków przeciwpożarowych oraz na przegrody EI 60 zamykane drzwiami ppoż. EI 30.
Spis treści
Projektant instalacji sanitarnych pyta zwykle tak: rura przechodzi przez ścianę oddzielenia przeciwpożarowego REI 120, więc jaką klasę ma mieć przepust? Odpowiedź z § 234 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jest jednoznaczna: przepust instalacyjny w elemencie oddzielenia przeciwpożarowego ma klasę odporności ogniowej EI wymaganą dla tego elementu. Nie REI, bo przepust nie przenosi obciążeń konstrukcyjnych, tylko EI: szczelność i izolacyjność ogniowa.
Kiedy przepustu nie trzeba instalować
Przepis przewiduje dwa wyjątki, które projektanci instalacji sanitarnych wykorzystują najczęściej, czasem zbyt szeroko. Pierwszy to pojedyncze rury instalacji wodnej, kanalizacyjnej i ogrzewczej wprowadzane przez ścianę lub strop do pomieszczeń higienicznosanitarnych: tam przepustu klasyfikowanego nie wymaga się wcale (§ 234 ust. 2). Drugi dotyczy przepustów o średnicy większej niż 0,04 m w ścianach i stropach pomieszczenia zamkniętego, dla którego wymagana klasa odporności ogniowej wynosi co najmniej EI 60 lub REI 60, a przegroda nie jest elementem oddzielenia przeciwpożarowego: wówczas przepust przyjmuje klasę EI tej ściany lub stropu, mimo że formalnie to nie jest ściana oddzielenia (§ 234 ust. 3). W praktyce ten drugi wyjątek dotyka często serwerowni, rozdzielni elektrycznych czy pomieszczeń technicznych o podwyższonej klasie odporności, gdzie projektant instalacyjny zakłada błędnie, że wymóg klasyfikacji działa tylko na ścianach oddzielenia stref pożarowych.
Jak normy klasyfikują uszczelnienie, nie tylko przegrodę
Sama klasa EI podana w WT to tylko punkt wyjścia. Norma PN-EN 13501-2:2023-09 (zastępująca wydanie z 2016 r.) definiuje oznaczenia dla uszczelnień przejść instalacyjnych i złączy liniowych w pełnym zakresie klas od EI 15 do EI 240. Dla przejść rurowych norma wymaga wskazania jednej z czterech konfiguracji końców rury: niezamknięty/niezamknięty (U/U), zamknięty/niezamknięty (C/U), niezamknięty/zamknięty (U/C) albo zamknięty/zamknięty (C/C), bo zamknięcie końca rury zmienia sposób przenoszenia ciepła wewnątrz niej, a więc i wynik badania. Deklaracja systemu brzmi wtedy np. EI 30-U/U. Dla złączy liniowych, czyli dylatacji i szczelin instalacyjnych, klasyfikacja dodaje oznaczenia orientacji konstrukcji (H, V, T), sposobu wykonania połączenia (M - fabryczne, F - na budowie, B - obydwa) oraz dopuszczalnego zakresu szerokości szczeliny w milimetrach. Pominięcie tych liter w specyfikacji projektowej nie jest drobiazgiem redakcyjnym: oznacza, że certyfikat producenta może w ogóle nie obejmować konfiguracji zastosowanej na budowie.
Metodykę badań określa PN-EN 1366-3, która dopuszcza też rozszerzenie wyniku z jednej konstrukcji na inne, pod warunkiem tej samej lub wyższej klasy odporności ogniowej przegrody i zachowania parametrów konstrukcyjnych z protokołu (ta sama liczba warstw okładziny, grubość izolacji, odległość od słupków). Wyjątek, na który zwraca uwagę Paweł Sulik z ITB, dotyczy konstrukcji z drewna masywnego (CLT): wyników z innych konstrukcji nie wolno tam przenosić, bo przegroda drewniana zachowuje się w ogniu inaczej niż szkieletowa czy murowana. Dla przepustu w stropie CLT potrzeba więc badania wykonanego właśnie w takiej konstrukcji, co bywa problemem, bo nie każdy systemodawca dysponuje odpowiednią dokumentacją.
Co zmienia projekt WT2026
Projekt rozporządzenia z 6 sierpnia 2026 r. (notyfikacja MFiG) przenosi obecny § 234 do § 245, ale poszerza zakres jego obowiązywania. Obok elementów oddzielenia przeciwpożarowego, klasyfikowany przepust ma dotyczyć również ścian i stropów przedsionka przeciwpożarowego oraz ścian i stropów o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60 lub REI 60, które wydzielają pomieszczenie, klatkę schodową albo lokal mieszkalny wymagający zamknięcia drzwiami przeciwpożarowymi EI 30. W praktyce to więcej przegród objętych obowiązkiem niż dotąd: ściana przedsionka ppoż. w budynku biurowym, dotąd traktowana przez instalatorów jako “zwykła” przegroda wewnętrzna, w WT2026 wymaga tej samej klasyfikacji przepustu, co ściana oddzielenia stref pożarowych.
Gdzie najczęściej pęka koordynacja między branżami
Z weryfikacji projektów wielobranżowych wynika, że błąd nie leży w samej normie, tylko w koordynacji. Projekt instalacyjny prowadzi trasę kabli lub rur przez przegrodę, podając system uszczelnienia z karty producenta, ale bez odniesienia do klasy odporności ogniowej, jaką ta konkretna przegroda ma w projekcie architektoniczno-budowlanym. Rozbieżność wychodzi najczęściej na etapie uzgodnienia, gdy rzeczoznawca porównuje rysunek instalacyjny z WOP: przegroda ma REI 120, a karta katalogowa przepustu deklaruje EI 60. Rozwiązanie jest proste, tylko wymaga dyscypliny na etapie projektowania: każde przejście przez przegrodę z wymaganą klasą odporności ogniowej musi mieć w opisie technicznym wskazany konkretny system, jego klasę EI oraz konfigurację badania zgodną z rzeczywistymi warunkami montażu.
Jak zlecić weryfikację
Przy weryfikacji projektów instalacyjnych sprawdzam zgodność klasy przepustu z klasą przegrody z części architektoniczno-budowlanej i kompletność odniesienia do systemu uszczelnienia. Pracuję zdalnie, z całej Polski, na podstawie przesłanej dokumentacji. Pierwsza weryfikacja wstępna jest bezpłatna. Zapraszam do uzgodnień PPOŻ albo prosto przez kontakt.
Tagi:
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych · uprawnienia KG PSP nr 619/2015
Specjalista z ponad 15-letnim doświadczeniem w ochronie przeciwpożarowej. Realizuje uzgodnienia projektów budowlanych i instalacji dla inwestorów z całej Polski.