Scenariusz pożarowy i matryca sterowań SSP - jak to projektować

„Mamy scenariusz pożarowy od rzeczoznawcy. Czy to wystarczy, żeby integrator zaprogramował centralę?”. Nie. Scenariusz i matryca sterowań to dwa różne dokumenty na dwóch różnych etapach projektu, a ich mylenie jest jednym z najczęstszych błędów w integracji urządzeń przeciwpożarowych. Scenariusz mówi co ma się stać; matryca - który moduł, na jaki sygnał, ma wystawić jakie wyjście sterujące.

Scenariusz pożarowy - definicja, której trzyma się odbiór

Definicję mamy ustawową. Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA w sprawie uzgadniania projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej (§ 2), scenariusz pożarowy to „opis sekwencji możliwych zdarzeń w czasie pożaru, reprezentatywnego dla danego miejsca jego wystąpienia lub obszaru oddziaływania, w szczególności dla strefy pożarowej lub strefy dymowej”. Ma uwzględniać dwie rzeczy:

• sposób funkcjonowania urządzeń przeciwpożarowych i innych technicznych środków zabezpieczenia, oraz ich współdziałanie i wzajemne oddziaływanie,
• rozwiązania organizacyjne niezbędne do działania tych zabezpieczeń.

Co to oznacza w praktyce: scenariusz nie jest listą urządzeń. Sednem jest słowo współdziałanie: to opis, jak detekcja, oddymianie, DSO, oddzielenia pożarowe, windy i transmisja do PSP grają razem przy pożarze w konkretnej strefie. Powstaje na etapie projektu budowlanego i opisuje zachowanie systemu bezpieczeństwa dla różnych lokalizacji i sposobów wykrycia pożaru.

Matryca sterowań - scenariusz przełożony na moduły

Matryca powstaje później, w projekcie wykonawczym SSP i sterowań. To, jak ujmuje to literatura branżowa (M. Sobecki), przełożenie scenariusza na sterowania „z dokładnością sięgającą konkretnych elementów - modułów, wejść i wyjść sterujących oraz urządzeń”. Formalnie matryca sterowań to tabelaryczna lub opisowa sekwencja działania urządzeń, której autorem merytorycznym pozostaje twórca scenariusza.

Struktura jest prosta i dlatego skuteczna:

• wiersze - zdarzenia inicjujące: zadziałanie czujki w strefie dozorowej nr X, uruchomienie ręcznego ostrzegacza (ROP), sygnał z czujnika przepływu tryskaczy, dwustanowa koincydencja,
• kolumny - urządzenia wykonawcze: klapy dymowe i napowietrzające, klapy odcinające wentylacji bytowej, DSO, kontrola dostępu (zwolnienie drzwi na drogach ewakuacji), sprowadzenie wind na poziom wyjścia, wyzwolenie SUG, transmisja alarmu do PSP,
• komórki - akcja: załącz / wyłącz / zwolnij, z czasem opóźnienia, jeśli scenariusz go przewiduje.

Co to oznacza w praktyce: matryca jest jedynym dokumentem, na podstawie którego integrator programuje centralę, a komisja przeprowadza próby odbiorowe i testy współdziałania. Bez niej odbiór sprowadza się do „klikania na czuja”, a konserwator po latach nie ma jak odtworzyć logiki sterowań. Każda komórka matrycy musi mieć pokrycie w scenariuszu, i odwrotnie.

Najczęstszy błąd: matryca rozjeżdżona ze scenariuszem

W praktyce projektowej widzę to nagminnie: scenariusz mówi o opóźnieniu zamknięcia klap odcinających do czasu zadziałania oddymiania, a matryca steruje nimi natychmiast, i system rozszczelnia strefę dymową, zanim ruszą wentylatory. Albo scenariusz zakłada koincydencję dwóch czujek dla wyzwolenia SUG, a matryca programuje wyzwolenie z jednej. Takie rozbieżności są niewykrywalne „na papierze”, jeśli oba dokumenty robią różne osoby bez wspólnej weryfikacji. Rekomenduję spójnościowe sprawdzenie matrycy ze scenariuszem przed odbiorem (na przykład w ramach konsultacji ppoż. online) to tańsze niż przeprogramowanie centrali po próbie z PSP.

Co nowego: systemy integrujące i wytyczne SITP 2024

Aktualny kierunek to systemy integrujące urządzenia przeciwpożarowe (SIUP). Odpowiada na to nowa edycja standardu: wytyczne SITP, wydanie II z 2024 r. dotyczące projektowania, instalowania, uruchamiania i konserwacji systemów integrujących, odnoszące się do urządzeń posiadających świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB. Przypomnijmy, że obowiązek dopuszczenia wynika z rozporządzenia MSWiA z 20 czerwca 2007 r. (Dz.U. 2007 nr 143 poz. 1002 ze zm.). Wyroby służące alarmowaniu i sterowaniu ppoż. mogą być stosowane wyłącznie po uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania.

Co to oznacza w praktyce: jeśli sterowania prowadzi dedykowany SIUP, a nie sama centrala SSP, matrycę buduje się na poziomie systemu integrującego - i to on, a nie pojedyncze moduły, musi mieć świadectwo dopuszczenia. Warto to przesądzić już na etapie scenariusza, bo determinuje architekturę całej instalacji.

Jak zlecić scenariusz pożarowy lub weryfikację matrycy

W ppoz-online.pl opracowuję scenariusze pożarowe i weryfikuję matryce sterowań pod kątem spójności ze scenariuszem i z przepisami, zdalnie, wysyłkowo, dla inwestycji w całej Polsce. Wystarczy PZT, rzuty z podziałem na strefy oraz wykaz urządzeń ppoż. Wstępną weryfikację dokumentacji wykonuję bezpłatnie: wskażę, czy scenariusz nadaje się do przełożenia na matrycę i gdzie tkwią ryzyka odbiorowe.

Zobacz zakres usługi uzgodnienia PPOŻ lub od razu Skontaktuj się ze mną - odeślij materiały, a wrócę z konkretną oceną i zakresem.