PWP — Projekt Wykonawczy PPOŻ. Co to jest i kiedy jest wymagany?

PWP — Projekt Wykonawczy PPOŻ — to dokument, od którego zależy, czy system sygnalizacji pożaru, oddymianie albo tryskacze w ogóle można zamontować i odebrać. Formalnie przepisy nazywają go projektem urządzenia przeciwpożarowego, a obowiązek jego uzgodnienia z rzeczoznawcą jest bezwzględny: bez niego nie ma podstaw do montażu, a obiekt nie przejdzie odbioru Państwowej Straży Pożarnej. W tym artykule wyjaśniam, skąd wynika ten obowiązek, co PWP musi zawierać i jakie błędy najczęściej spotykam przy uzgodnieniach.

Czym jest PWP i co mówią przepisy?

PWP to przyjęta w branży nazwa projektu wykonawczego instalacji i urządzeń przeciwpożarowych. Obowiązek jego sporządzenia i uzgodnienia opiera się na dwóch przepisach:

1. § 3 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów — urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie wykonuje się zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. To przepis kluczowy: bez uzgodnionego projektu samo wykonanie instalacji jest niezgodne z prawem.
2. Rozporządzenie MSWiA z 5 sierpnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1563) — wprost wymienia projekt urządzenia przeciwpożarowego jako jeden z czterech rodzajów opracowań podlegających uzgodnieniu (obok projektu zagospodarowania terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i projektu technicznego) i określa formę uzgodnienia, w tym kwalifikowany podpis elektroniczny.

Katalog urządzeń przeciwpożarowych definiuje § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia z 2010 r. W praktyce PWP sporządza się dla:

• SSP — systemu sygnalizacji pożarowej (centrala, czujki, ręczne ostrzegacze, sygnalizatory, monitoring do PSP),
• DSO — dźwiękowego systemu ostrzegawczego (centrale, wzmacniacze, linie głośnikowe, mikrofon strażaka),
• urządzeń oddymiających — klap dymowych, oddymiania klatek schodowych, wentylacji oddymiającej garaży, kurtyn dymowych,
• stałych urządzeń gaśniczych — instalacji tryskaczowych, mgły wodnej, SUG gazowych,
• instalacji hydrantowych — hydrantów wewnętrznych, zaworów hydrantowych, pomp w pompowniach przeciwpożarowych,
• przeciwpożarowego wyłącznika prądu,
• awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego,
• drzwi i bram przeciwpożarowych wyposażonych w systemy sterowania.

Kiedy PWP jest obowiązkowy?

Zawsze wtedy, gdy w obiekcie ma się znaleźć którekolwiek z powyższych urządzeń — niezależnie od tego, czy wynika ono z przepisów, z wymagań ubezpieczyciela, czy z decyzji inwestora. Jeżeli urządzenie przeciwpożarowe powstaje, musi mieć uzgodniony projekt. Nie ma progu wielkości obiektu, poniżej którego ten obowiązek znika.

To, czy dane urządzenie jest w obiekcie wymagane, rozstrzyga rozporządzenie z 2010 r. (SSP — § 28, DSO — § 29) oraz warunki techniczne. Przykładowo system sygnalizacji pożarowej jest wymagany m.in. w:

• budynkach handlowych i wystawowych (jednokondygnacyjnych o strefie powyżej 5000 m², wielokondygnacyjnych powyżej 2500 m²),
• hotelach powyżej 50 miejsc noclegowych,
• szpitalach i sanatoriach (powyżej określonej liczby łóżek),
• teatrach, kinach i salach widowiskowych powyżej progów liczby miejsc,
• garażach podziemnych o strefie powyżej 1500 m² lub mających więcej niż jedną kondygnację podziemną,
• archiwach, muzeach i zabytkach wyznaczonych przez właściwe organy.

DSO obowiązuje m.in. w obiektach handlowych i widowiskowych z większymi strefami, szpitalach, hotelach powyżej 200 miejsc, na dworcach i w budynkach wysokościowych. Dobór czujek i zasady projektowania SSP opisuje szczegółowo PKN-CEN/TS 54-14.

Kiedy PWP nie jest potrzebny?

Gdy w obiekcie nie występują urządzenia przeciwpożarowe w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 9 — np. mały budynek usługowy wyposażony jedynie w gaśnice i oznakowanie ewakuacyjne. Uwaga na pułapkę: awaryjne oświetlenie ewakuacyjne też jest urządzeniem przeciwpożarowym i też wymaga uzgodnionego projektu, o czym projektanci elektrycy często nie wiedzą.

Scenariusz pożarowy — fundament każdego PWP

Projekty urządzeń przeciwpożarowych nie powstają w próżni. Ich podstawą jest scenariusz pożarowy — opis sekwencji zdarzeń po wykryciu pożaru, przygotowywany dla obiektów wyposażonych w SSP. To scenariusz określa, co po alarmie ma zrobić każda instalacja w budynku: które klapy się zamkną, które wentylatory wystartują, jak zadziałają dźwigi, kontrola dostępu i DSO. Praktycznym narzędziem realizacji scenariusza jest matryca sterowań — tabelaryczne przypisanie przyczyn (strefa alarmowa) do skutków (sterowania).

Przy uzgodnieniu sprawdzam zgodność PWP ze scenariuszem w obie strony: czy projekt realizuje wszystkie funkcje przewidziane w scenariuszu i czy nie wprowadza sterowań, których scenariusz nie przewiduje. Rozbieżność między scenariuszem, matrycą i projektami branżowymi to najczęstsza przyczyna problemów przy odbiorach.

Co powinien zawierać kompletny PWP?

1. Część opisową — charakterystykę obiektu (kategorie ZL/PM, strefy pożarowe, wysokość), podstawy prawne i normowe, opis przyjętych rozwiązań i współdziałania z innymi systemami
2. Scenariusz pożarowy / odniesienie do scenariusza — wraz z matrycą sterowań dla systemów zintegrowanych
3. Rzuty kondygnacji — z lokalizacją wszystkich elementów systemu i podziałem na strefy (dozorowe, alarmowe, oddymiania, tryskaczowe)
4. Schematy blokowe — układy połączeń central, zasilaczy i urządzeń wykonawczych
5. Schematy okablowania — typy przewodów, klasy podtrzymania funkcji (PH90, E30/E90), trasy i sposób mocowania
6. Obliczenia — w zależności od systemu: bilans pojemności akumulatorów, tłumienie linii głośnikowych DSO, obliczenia hydrauliczne instalacji tryskaczowej, powierzchnie czynne klap dymowych, bilans powietrza kompensacyjnego
7. Zestawienie urządzeń — z typami, ilościami i dokumentami dopuszczającymi (certyfikaty stałości właściwości użytkowych, świadectwa dopuszczenia CNBOP-PIB)
8. Wytyczne dla branż — zasilanie, sterowania, koordynacja z wentylacją bytową i kontrolą dostępu

Jak wygląda uzgodnienie PWP?

Projekt urządzenia przeciwpożarowego uzgadnia rzeczoznawca przed przystąpieniem do wykonawstwa. Bez uzgodnienia nie można rozpocząć montażu, zgłosić zakończenia robót ani uzyskać pozytywnego stanowiska PSP przy odbiorze obiektu.

W ppoz-online.pl proces wygląda tak:

1. Przesyłasz projekt — pliki elektroniczne (PDF, DWG) przez stronę uzgodnień PWP lub e-mailem
2. Otrzymujesz wycenę — zależną od liczby systemów i wielkości obiektu, zwykle w ciągu kilku godzin
3. Weryfikacja merytoryczna — sprawdzam projekt; uwagi przekazuję zbiorczo, a nie na raty
4. Uzgodniony PWP — z kwalifikowanym podpisem elektronicznym trafia na Twój e-mail

Typowe błędy w projektach PWP

Z setek uzgodnionych projektów wykonawczych powtarzają się te same problemy:

• Brak scenariusza pożarowego lub niezgodność z nim — projekt SSP żyje własnym życiem, a matryca sterowań nie pokrywa się z opisem w scenariuszu
• Nieaktualne podstawy normowe — projektowanie SSP według wycofanych wydań specyfikacji zamiast aktualnej PKN-CEN/TS 54-14, DSO bez weryfikacji zrozumiałości mowy STI
• Błędy w podziale na strefy dozorowe — przekroczone powierzchnie stref, czujki dobrane bez analizy wysokości pomieszczeń i charakteru pożaru
• Brak dokumentów dopuszczających — urządzenia bez świadectw dopuszczenia CNBOP-PIB, które są obowiązkowe dla wyrobów służących ochronie przeciwpożarowej
• Okablowanie bez klasy podtrzymania funkcji — linie, które muszą działać w pożarze, zaprojektowane zwykłym przewodem zamiast zespołów kablowych E30/E90
• Brak koordynacji międzybranżowej — oddymianie bez powietrza kompensacyjnego, sterowania bez zasilania gwarantowanego, DSO zagłuszane przez wentylację

Każdy z tych błędów wraca do projektanta jako uwaga — a przy odbiorze potrafi zatrzymać oddanie obiektu do użytkowania.

PWP a projekt budowlany — różnica, która myli inwestorów

Projekt budowlany (architektoniczno-budowlany i techniczny) zawiera koncepcję ochrony przeciwpożarowej: wskazuje, jakie systemy mają być w obiekcie i jakie mają spełniać wymagania. PWP to dokument o poziom głębszy — szczegółowy projekt konkretnej instalacji, z doborem urządzeń, okablowaniem i obliczeniami, sporządzany zwykle na etapie wykonawstwa przez projektanta branżowego lub firmę instalacyjną.

Oba poziomy dokumentacji podlegają uzgodnieniu z rzeczoznawcą, ale w różnym zakresie i na różnych etapach inwestycji. Uzgodnienie projektu budowlanego nie zastępuje uzgodnienia PWP — i odwrotnie.

Najczęstsze pytania o PWP

Kto może sporządzić projekt wykonawczy PPOŻ? Przepisy nie określają formalnych uprawnień dla projektanta urządzeń przeciwpożarowych — PWP sporządzają w praktyce projektanci branżowi i firmy specjalizujące się w danych systemach, często z certyfikatami producentów central. Weryfikacja jakości następuje na etapie uzgodnienia: projekt niespełniający wymagań nie zostanie uzgodniony niezależnie od tego, kto go podpisał.

Czy modernizacja lub rozbudowa istniejącego systemu wymaga nowego PWP? Tak. Wymiana centrali SSP, objęcie detekcją nowej części obiektu czy przebudowa oddymiania to zmiany w urządzeniu przeciwpożarowym — wykonuje się je na podstawie uzgodnionego projektu, dokładnie tak jak instalację nową. Drobne wymiany jeden do jednego (czujka tego samego typu) traktuje się jako konserwację.

Ile trwa uzgodnienie PWP? Zależnie od liczby systemów i wielkości obiektu — od jednego do kilku dni roboczych. Najwięcej czasu kosztują braki w dokumentacji, dlatego uwagi przekazuję zbiorczo po pełnej weryfikacji, a nie partiami.

Czy jeden projekt może obejmować kilka systemów? Może — szczególnie w mniejszych obiektach spotyka się łączone opracowania (np. SSP + oddymianie klatki). W większych inwestycjach standardem są osobne projekty per system, spięte wspólnym scenariuszem pożarowym i matrycą sterowań. Oba podejścia są poprawne, jeśli zachowana jest spójność międzybranżowa.

Co zrobić, gdy instalację wykonano bez uzgodnionego projektu? Doprowadzić stan do zgodności: opracować projekt odzwierciedlający wymagania (nie „dokumentację powykonawczą” legalizującą błędy), uzgodnić go i zweryfikować, czy wykonana instalacja jest z nim zgodna — a rozbieżności usunąć. Bez tego obiekt nie uzyska pozytywnego stanowiska PSP przy odbiorze.

Podsumowanie

PWP — formalnie projekt urządzenia przeciwpożarowego — jest obowiązkowy dla każdej instalacji SSP, DSO, oddymiania, gaszenia, hydrantów, oświetlenia awaryjnego i przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą wynika z § 3 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., a jego brak blokuje montaż i odbiór obiektu. Podstawą dobrego PWP jest spójny scenariusz pożarowy i kompletna koordynacja międzybranżowa.

Masz projekt wykonawczy do uzgodnienia albo wątpliwości, czy Twój zakres wymaga PWP? Prześlij dokumentację przez stronę uzgodnień PWP — wycena przed płatnością, uzgodnienie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, w pełni zdalnie.