Odporność ogniowa żelbetu i muru wg Eurokodów

„Mamy ścianę żelbetową 150 mm, projektant wymaga REI 120. Wystarczy, czy trzeba ją przebudować?” Takie pytanie trafia do mnie przy weryfikacji konstrukcji regularnie, a odpowiedź zależy od tego, czy ściana jest nośna, z której strony działa pożar i jaki jest wskaźnik wykorzystania nośności. Żelbet i mur, w odróżnieniu od stali, nie mają jednej uniwersalnej tabeli grubości na klasę.

Dwa Eurokody, dwie różne metodyki

Konstrukcje betonowe i żelbetowe projektuje się na warunki pożarowe wg EN 1992-1-2, konstrukcje murowe wg EN 1996-1-2. To nie jest kwestia nazewnictwa: obie normy liczą odporność ogniową inaczej. Dla żelbetu decydujący jest przekrój elementu i odległość środka ciężkości zbrojenia od nagrzewanej powierzchni (otulina), bo to zbrojenie traci nośność pierwsze, przy temperaturze znacznie niższej niż beton wokół niego. Dla muru liczy się bezpośrednio grubość przegrody, bo o klasie decyduje izolacyjność materiału, bez zbrojenia nośnego w typowym przypadku.

Polska norma wdrażająca EN 1992-1-2 funkcjonuje już w drugiej generacji (wydanie 2023, z poprawką prA1 w toku, ankieta publiczna zamknięta w sierpniu 2026), a konkretne tabele minimalnych wymiarów i otulin dla klas R i REI pozostają praktycznie tej samej konstrukcji co we wcześniejszej edycji i w krajowym komentarzu ITB 409:2005. Z EN 1996-1-2 jest inaczej: w Polsce wciąż obowiązuje wydanie z 2010 roku, a druga generacja normy jest na etapie projektu (prA1 z 2024 r.) w ankiecie publicznej do połowy 2026 roku. Co to znaczy w praktyce: dla żelbetu warto już dziś sprawdzać, czy projektant korzysta z aktualnej numeracji tabel, a dla muru zmiana wciąż jest przed nami.

Żelbet: nie sama klasa, ale przekrój i otulina razem

Dla ścian żelbetowych nienośnych oddzielających wymagania rosną wraz z klasą EI: 60 mm dla EI 30, 80 mm dla EI 60, 100 mm dla EI 90, 120 mm dla EI 120, 150 mm dla EI 180 i 175 mm dla EI 240. Dla ścian nośnych ta sama klasa wymaga więcej, bo oprócz grubości liczy się jeszcze odległość środka ciężkości zbrojenia od powierzchni: REI 120 przy ekspozycji z jednej strony to już 150 mm grubości i 25 mm otuliny, a przy obustronnym działaniu pożaru nawet 220 mm. Ściana oddzielenia przeciwpożarowego ma własny wymóg minimalny, niezależny od klasy: 200 mm dla betonu niezbrojonego, 140 mm dla żelbetu nośnego, 120 mm dla żelbetu nienośnego.

Podobnie jest ze stropami. Płyta żelbetowa jednokierunkowo zbrojona, swobodnie podparta, w klasie REI 60 potrzebuje 80 mm grubości i 20 mm odległości osiowej zbrojenia, a w REI 240 już 175 mm i 65 mm. Dla słupów i belek reguła jest analogiczna: im wyższa klasa, tym większy przekrój i głębiej schowane zbrojenie, przy czym przy dużych otulinach (ponad 70 mm w słupach) norma każe dodatkowo stosować siatkę przeciwodpryskową z drutu, bo sam beton w takiej grubości traci spójność przy pożarze i odpryskuje, obnażając zbrojenie szybciej niż wynika z samej otuliny.

Mur: grubość zależy od materiału, nie tylko od klasy

W murze nie ma otuliny, bo nie ma zbrojenia nośnego, ale grubość dla tej samej klasy EI różni się w zależności od materiału. Ściana z elementów ceramicznych grupy 1-3 potrzebuje 65 mm na EI 30 i 210 mm na EI 240. Ten sam wymóg dla silikatów to już 80 mm i 220 mm, a dla bloczków betonowych, zależnie od grupy elementu (pełne czy drążone) i rodzaju betonu, rozpiętość sięga od 60 mm do nawet 300 mm na EI 240. Decyduje przewodność cieplna materiału: silikat i beton kruszywowy przewodzą ciepło inaczej niż ceramika, dlatego identyczna klasa izolacyjności wymaga różnej grubości przegrody.

Co to oznacza dla weryfikacji projektu

Projektant, który podaje samą klasę R albo EI bez wskazania konkretnego przekroju, otuliny albo materiału muru, zostawia pole do błędu na etapie wykonawstwa. Przy uzgodnieniu dokumentacji sprawdzam nie tylko deklarowaną klasę, ale czy przyjęty przekrój żelbetu i grubość muru rzeczywiście ją pokrywają dla konkretnego sposobu obciążenia i ekspozycji na ogień, bo to właśnie tu najczęściej dochodzi do rozbieżności między opisem technicznym a rysunkiem konstrukcyjnym.

Jak zlecić weryfikację odporności ogniowej konstrukcji

W ppoz-online.pl sprawdzam, czy przyjęte przekroje żelbetowe i grubości murów pokrywają wymagane klasy odporności ogniowej wg EN 1992-1-2 i EN 1996-1-2, zanim rozbieżność trafi na budowę. Realizuję uzgodnienia PPOŻ zdalnie, dla całej Polski, z bezpłatną wstępną weryfikacją zakresu. Skontaktuj się z nami, jeśli Twój projekt wymaga takiej analizy.