Znaki bezpieczeństwa i ewakuacyjne - wytyczne CNBOP-PIB W-0005

„Znaki są, PSP i tak ma uwagi”. To zdanie słyszę przy odbiorach częściej, niż powinienem. Powód zwykle nie jest przypadkowy: znaki ewakuacyjne rozmieszcza się na oko, zamiast policzyć ich rzeczywistą czytelność. Wytyczne CNBOP-PIB W-0005:2019 dają na to twardy, policzalny wzór: to właśnie jego brak jest najczęstszym punktem uwag.

Podstawa: W-0005 i PN-EN ISO 7010

Wytyczne CNBOP-PIB W-0005:2019 „Stosowanie znaków bezpieczeństwa zgodnych z normą PN-EN ISO 7010” precyzują, jak dobierać wielkość, wysokość montażu i rozstaw znaków bezpieczeństwa oraz znaków ewakuacyjnych, żeby spełniały swoją funkcję w warunkach rzeczywistej ewakuacji, a nie tylko formalnie „wisiały”. W praktyce to dokument odsyłany na etapie projektu wykonawczego oznakowania i weryfikowany przy odbiorach obiektów użyteczności publicznej oraz zamieszkania zbiorowego.

Wzór na odległość obserwacji

Kluczowa zależność wiąże wysokość znaku z odległością, z której ma być czytelny:

h = l / Z

gdzie: h - wysokość znaku, l - odległość obserwacji, Z - współczynnik odległości (Z = 1/tanα). Oba wymiary podaje się w jednakowych jednostkach.

Co to znaczy w praktyce: im dłuższy korytarz i im dalej od znaku ma on być rozpoznawalny, tym większy musi być znak. Mały piktogram „na oko” dobrany do wysokiej hali z 30-metrową perspektywą po prostu nie spełni wymogu czytelności, niezależnie od tego, czy formalnie wisi we właściwym miejscu.

Wysokość montażu

Wytyczne wskazują konkretne przedziały wysokości montowania znaków od podłogi:

200-250 cm - nad drzwiami lub w przestrzeniach otwartych, jak najbliżej osi drogi ewakuacyjnej;
170-200 cm - na ścianach;
powyżej 250 cm - wyłącznie w dużych przestrzeniach otwartych, gdy powyższe warianty są niemożliwe technicznie - i wtedy konieczny jest większy znak, żeby zachować czytelność z większej odległości.

Znaki na całej drodze ewakuacyjnej powinny (o ile to praktycznie możliwe) wisieć na tej samej wysokości. To nie estetyka: ujednolicona wysokość pozwala ewakuującym się przewidzieć położenie kolejnego znaku bez szukania go wzrokiem po całej ścianie.

Rozmieszczenie na trasie - linia widoczności

Znaki rozstawia się tak, aby z miejsca jednego znaku była zachowana linia widoczności do następnego. Jeśli rzeczywista odległość między znakami przekracza maksymalną odległość widzenia wynikającą z wybranego rozmiaru znaku (patrz wzór wyżej), trzeba dodać znaki pośrednie. Dla znaków montowanych na wysokości 1,2-1,8 m norma ISO 16069:2017 wskazuje dodatkowo odstęp nie większy niż 10 m w długich korytarzach. Przy skrzyżowaniu dwóch dróg ewakuacji o równej długości obie trasy oznacza się osobną serią znaków, żeby uniknąć pomyłki co do kierunku.

Znaki niskomontowane i pasy fotoluminescencyjne

W obiektach, gdzie zadymienie może szybko ograniczyć widoczność standardowych znaków (górna strefa pomieszczenia zadymia się pierwsza), wytyczne dopuszczają dodatkowe, ciągłe pasy fotoluminescencyjne na ścianie i podłodze, sygnalizujące przeszkody, zmiany poziomu podłogi i kierunek trasy. Znak ewakuacyjny towarzyszący pasowi podłogowemu można zamontować bezpośrednio na ścianie, ale tylko gdy pas na podłodze biegnie w odległości nie mniejszej niż 0,5 m od ściany, wtedy sam znak nie może znajdować się wyżej niż 0,3 m od podłogi. Przy drzwiach na trasie ewakuacyjnej pas można przerwać na maksymalnie 1 m.

Co nowego od 2026

Od 1 stycznia 2026 obowiązuje dodatkowy wymóg z nowelizacji przepisów ochrony przeciwpożarowej: oznakowanie ścian oddzielenia przeciwpożarowego w obiektach handlowych, produkcyjnych i magazynowych, w których strefa pożarowa przekracza 2000 m². To zmiana istotna zwłaszcza dla zarządców istniejących hal i centrów handlowych. Dotychczasowe projekty oznakowania warto zweryfikować pod kątem tego obowiązku przy najbliższym przeglądzie.

Jak zlecić weryfikację oznakowania

Najczęstszy błąd, jaki widzę przy audytach istniejących obiektów, to znaki dobrane bez przeliczenia wzoru h = l/Z oraz niejednolita wysokość montażu na jednej trasie ewakuacyjnej. Oba punkty PSP odnotowuje przy odbiorach i kontrolach. Weryfikuję projekty i istniejące oznakowanie zdalnie, na podstawie dokumentacji i zdjęć, na terenie całej Polski, skontaktuj się ze mną, jeśli potrzebujesz sprawdzenia zgodności oznakowania z W-0005 przed odbiorem lub w ramach uzgodnień PPOŻ.